AdobeStock 578353773 verkleind
Icoon team Mantelzorg

Mantelzorgondersteuning

Mensen die langdurig en intensief voor hun familieleden, buren of vrienden zorgen noemen we mantelzorgers. Het zijn geen professionele zorgverleners of vrijwilligers maar ze zorgen voor iemand vanwege een persoonlijke band. Voor een ander zorgen kan worden ervaren als een zware taak. Mantelzorgondersteuning staat in het teken van het helpen om de mantelzorgtaken zo lang en zo goed mogelijk vol te houden. Mantelzorgondersteuning is er vooral voor mantelzorgers maar ook als kennisbank en sparringpartner voor mantelzorgprofessionals. Inwoners van Ridderkerk kunnen bij de mantelzorgconsulent hun verhaal kwijt en advies op maat krijgen. Als het nodig is komt de mantelzorgconsulent bij hen thuis om te helpen de zaken op een rijtje te zetten. Ook zijn ondersteuning bij familiegesprekken en gesprekken met instellingen een van de taken waarbij men een steuntje in de rug kan krijgen van een mantelzorgconsulent. Daarnaast worden activiteiten en bijeenkomsten georganiseerd. Daarin staan ontmoeting, het delen van ervaringen en informatie krijgen over mantelzorg gerelateerde onderwerpen centraal.

Informatie en advies

Eind 2025 staan er bij Facet Mantelzorg 1494 mantelzorgers geregistreerd, waaronder 119 jonge mantelzorgers. 1085 van deze mantelzorgers kregen twee keer per maand een nieuwsflits per mail met informatie en de agenda voor de komende tijd toegestuurd.
Het aantal geregistreerde mantelzorgers blijft toenemen en er is structureel een wachtlijst voor hulp en ondersteuning. Bij urgentie wordt voorrang gegeven.

Trends en ontwikkelingen

  • Het aantal mantelzorgers dat een ondersteuningstraject volgt neemt iets af. Dit is het gevolg van strengere criteria voor een ondersteuningstraject. Ondersteuningstrajecten worden zo kort en doelmatig mogelijk ingezet. Dit betekent onder andere dat vinger-aan-de-pols gesprekken minder plaatsvinden of over een langere termijn zijn uitgestreken.
  • Steeds meer mantelzorgers geven aan last te hebben van wachtlijsten (in de zorg/voor thuishulp/bij het wijkteam).
  • Er is een toename van casussen met (vermoeden van) huiselijk geweld of een verhoogde kans hierop.
  • Er is een lichte toename van casussen met cliënten in de terminale fase.
  • Mantelzorg wordt commerciëler en vanuit het steunpunt worden deze ontwikkelingen in de gaten gehouden. Ook wordt contact gezocht met commerciële partijen, waarbij er kritisch wordt gekeken naar de kwaliteit en eventuele verwijsmogelijkheden.
  • Het aantal aanmeldingen neemt langzaam toe. Van 1210 eind 2022 naar bijna 1500 eind 2025 (Dit is het totaal aantal registraties, elke maand komen er nieuwe registraties bij en worden er ook registraties gestopt als iemand geen mantelzorger meer is). De stijging van het totaal lijkt te verklaren vanuit de vergrijzing. Maar ook het vastlopen in de zorg vanwege wachtlijsten beweegt mantelzorgers om hulp te vragen bij mantelzorgondersteuning.

Workshops en voorlichtingen

Dit jaar is ervoor gekozen om minder workshops en voorlichtingen aan te bieden vanwege een stijging van de kosten en de aanwezigheid van een wachtlijst. Wel organiseren de mantelzorgconsulenten vaker voorlichtingen in samenwerking met sociaal werk ouderen en Ridderkerk Langer Gezond. Daarnaast waren we aanwezig op de bedrijvenmarkt.

Voorlichting over mantelzorg
Facet Mantelzorg heeft tijdens een Parkinsoncafé op verzoek een voorlichting gegeven over mantelzorg. Deze cafés worden georganiseerd door de trainer van Parkinsonboksen. Er was een goede opkomst van ongeveer 30 deelnemers en er werden veel persoonlijke vragen gesteld over mantelzorg.

FIT op alle Fronten
Facet Mantelzorg was aanwezigheid bij Gezondheidsbeurs FIT op alle Fronten met een informatiekraam. Hier zijn dit jaar opvallend veel gesprekken, aanmeldingen en ondersteuningstrajecten uit voortgekomen.

Voorlichting over Niet Aangeboren Hersenletsel (i.s.m. sociaal werk ouderen)
Een leerzame en ook persoonlijke lezing over NAH met 38 deelnemers. Er kwam een mooie interactie op gang en er was veel herkenning. Ook is er door een vrijwilligster kort verteld over haar vrijwilligerswerk bij Breinpuzzel, een dagbesteding voor mensen met NAH.

Voorlichting aan Molukse ouderen
In samenwerking met Stichting Pelita, hebben de gemeente en Facet een avond georganiseerd voor Molukse ouderen, om het aanbod van welzijn en hulpverlening in Ridderkerk onder de aandacht te brengen. Er waren 15 deelnemers. Er was vraag naar een vervolgbijeenkomst om verder in te gaan op de onderwerpen wonen en zorg en eventueel dementie.

Bijlage 2   NAH
Bijlage 3 bijeenkomst pelita

Bewustwording

Het blijft belangrijk om bekendheid te geven aan mantelzorg. Hierdoor weten mantelzorgers dat er hulp beschikbaar is en waar ze deze kunnen vinden.  
Er is een promovideo gemaakt om in een paar minuten een duidelijk beeld te geven van mantelzorgondersteuning in Ridderkerk. Deze video zal gedeeld worden met medeprofessionals. Zo zal bijvoorbeeld het Wijkteam de video invoegen bij de Oudercursus Autisme Spectrum stoornissen.

Bijlage 4 pr campagne

Publiekscampagne Mantelzorg

In de zomer is er een nieuwe publiekscampagne ingezet met als thema ‘Als jij het niet doet, wie dan wel?’. Het doel van deze campagne was om de inwoners van Ridderkerk te laten inzien dat mantelzorg iets is waar iedereen onverwachts mee te maken kan krijgen. Ook worden mensen aan het denken gezet of zij wel goed voorbereid zijn op de toekomst. In de campagne van Facet is een koppeling gemaakt met de campagne van de gemeente Ridderkerk “Ridderkerk praat over later”.

Samenwerking Mantelzorgpartijen

In het kader van de groeiende aantallen, de druk op mantelzorgers en zorg- en welzijnspartijen heeft Facet Mantelzorg een samenwerking met externe partners geïnitieerd op het gebied van bewustwording rondom mantelzorg. Dit heeft ook zijn plek binnen de Ridderkerkse samenwerking rond “Wonen, Welzijn, Zorg”. Facet Mantelzorg wil ervoor zorgen dat de belangen van mantelzorgers op de juiste wijze worden behartigd. Facet streeft ernaar deze belangen zichtbaar en bespreekbaar te maken. Door de versterking van de verbinding met externe partijen blijft mantelzorg -en het belang hiervan- prominent onder de aandacht en versterken we het Ridderkerkse netwerk en de afstemming in doorverwijzen en begeleiden.

Begeleiding en ondersteuning

Gemiddeld zijn er 109 mantelzorgers die door het jaar heen een ondersteuningstraject volgen. Thema’s die veel in de ondersteuningstrajecten naar voren komen zijn ziektekennis, inzicht in eigen balans, grenzen stellen en rationaliseren.

109

Gemiddeld in begeleiding

84

Totaal afgesloten ondersteuning

222

Totaal aantal aanmeldingen

Jonge mantelzorgers

Dit jaar heeft een hbo-stagiair zich beziggehouden met de opdracht: ‘Hoe kan Facet Ridderkerk jonge mantelzorgers in de doelgroep 13-21 jaar effectief bereiken en ondersteunen, zodat hun verborgen zorgen zichtbaar worden en zij toegang krijgen tot de benodigde hulp?
Er zijn enquêtes uitgezet en een aantal interviews afgenomen met jonge mantelzorgers om meer inzicht te krijgen in de behoeften. Op basis van het adviesrapport is de informatie op de website over jonge mantelzorg aangepast zodat deze beter aansluit bij de doelgroep.

Bekijk de website hier

Het aantal geregistreerde jonge mantelzorgers heeft een sterke groei doorgemaakt de laatste 5 jaar, van 66 in 2020 naar 119 in 2025.

Afbeelding gedicht jonge mantelzorger

Jonge mantelzorgers

In de week van de jonge mantelzorger (1 t/m 7 juni) is er extra aandacht geweest voor de jonge mantelzorgers . Ook konden jonge mantelzorgers zich aanmelden voor een smoothie pakket. Acht jonge mantelzorgers hebben dit pakket in ontvangst genomen.
In de week van sinterklaas is er een mooie waarderingsactie geweest voor alle jonge mantelzorgers. Zij hebben allemaal een cadeaubon met een gedicht thuisbezorgd gekregen.

Respijtzorg

Facet Mantelzorg organiseerde vier momenten voor mantelzorgers, gericht op ontspanning en persoonlijke tijd. Deze momenten bieden ruimte om even los te komen van de zorgtaken en aandacht te besteden aan het eigen welzijn. Dat draagt bij aan het behouden van een gezonde balans tussen zorgen voor een ander en zorgen voor jezelf. Op alle uitnodigingen kwamen meer reacties dan beschikbare plaatsen, door loting werden de plaatsen eerlijk verdeeld.

12

Deelnemers

Creatieve workshop reliëf schilderen

60

Deelnemers

Respijtuitje alpaca’s

30

Deelnemers

DIY-workshop “kerststuk maken thuis”

150

Deelnemers

Kerstlunch

Bijlage 7 alpaca

Respijtuitje alpaca’s
Dit jaar was er een ‘out-of-the-box’ uitje voor mantelzorgers met of zonder hun zorgvrager. Het uitje bood mantelzorgers de kans om samen nieuwe herinneringen op te doen, ervaringen uit te wisselen en vooral te voelen dat er ook voor hén gezorgd wordt.

Kerstlunch
De 150 deelnemers hebben heerlijk met elkaar geluncht aan 15 tafels van 10 personen. Hierdoor zijn er nieuwe connecties gemaakt. Zo hebben twee moeders die elkaar nog niet kenden telefoonnummers uitgewisseld om ervaringen te delen met betrekking tot hun kinderen met autisme. 

Respijtzorg en vrijwilligers
Vaak kiezen mantelzorgers ervoor om de zorgtaken zo lang mogelijk zelf uit te voeren en laat men niet makkelijk een respijtvrijwilliger toe. Ondanks dat gegeven is er een kleine toename in het aantal gevraagde vrijwilligers. Er zijn momenteel vier vrijwilligers gekoppeld ter ontlasting van mantelzorgers. Hierbij is de samenwerking met het Vrijwilligerssteunpunt heel helpend. Dankzij deze korte lijn kunnen hulpvragen op een brede en laagdrempelige manier worden verspreid.
Een belangrijk struikelblok is tijd. Om de groeiende vraag naar specifiek inzetbare vrijwilligers te bedienen is er meer tijd nodig voor het vrijwilligerssteunpunt om in te zetten op werving, training en binding van de vrijwilligers. De toenemende wachtlijsten in de zorg en de vergrijzing vragen om creatieve oplossingen en respijtvrijwilligers kunnen hier een belangrijke rol spelen.

Lotgenotencontact

Door ervaringen te delen kunnen mantelzorgers zich aan elkaar spiegelen en andere inzichten krijgen in hun situatie. Daarbij bieden de gespreksgroepen de mogelijkheid om te praten en te sparren met mensen die de situatie echt begrijpen.

Gespreksgroep Dementie
De gesprekgroep dementie bestaat uit een vrij vaste groep van gemiddeld acht mantelzorgers die iedere maand aanwezig zijn. Zoals er binnen de groep gezegd wordt: ‘We zijn elkaars steun en toeverlaat’. Er is een groepsapp waarin kennis en informatie gedeeld wordt met elkaar. Ook delen de leden daarin de moeilijke dingen waar ze voor komen te staan.
Bij activiteiten zoeken de mantelzorgers elkaar ook op. Als een zorgvrager overlijdt, verlaat de mantelzorger de groep en kan hij of zij aansluiten bij de gespreksgroep Rouw en Verlies. Doordat deze mantelzorgers al ervaring hebben met een gespreksgroep is de overstap minder groot.

Screenshot gespreksgroep Dementie 1
Screenshot gespreksgroep Dementie 2
Screenshot gespreksgroep Dementie 3

 " 

“We zijn elkaars steun en toeverlaat.” 

Deelnemer gespreksgroep dementie

Gespreksgroep Autisme

De gespreksgroep autisme (voor ouders) komt maandelijks samen en heeft gemiddeld zeven deelnemers. In de eerste vier maanden van het jaar was er nog een tweede gespreksgroep autisme, speciaal voor partners. Deze groep is verzelfstandigd en de deelnemers weten elkaar te vinden. Ze benutten het steunpunt mantelzorg voor specifieke kennisvragen.
Op het gebied van autisme is er op verzoek van de deelnemers van de gespreksgroep extra aandacht besteed aan het onder de aandacht brengen van autisme in Ridderkerk. Dit is gedaan door het maken van een nieuwe folder van de gespreksgroep, een webpagina ‘mantelzorg en autisme’ op de website van Facet Mantelzorg, een boekenlijst en een boekenkast in de bibliotheek met boeken over autisme.

 " 

“Ik ga altijd weer met nieuwe energie naar huis. We praten elkaar ook moed en kracht in. Ik heb echt steun aan en ondersteuning van de groep.” 

Deelnemer gespreksgroep autisme

Alzheimercafé
Het Alzheimercafé is een laagdrempelige ontmoetingsplek waar men samen kan komen om informatie uit te wisselen, ervaringen te delen en vragen te stellen aan deskundigen in een ontspannen sfeer

De werkgroep bestaande uit Facet Mantelzorg, Salem, Lelie Zorggroep, Aafje en Internos, stelt elk jaar een aantrekkelijk programma voor de alzheimercafés samen.
Vanuit de bezoekers is er een grote behoefte aan arts-sprekers, dan zijn de bezoekersaantallen beduidend hoger. Om die reden streeft de werkgroep ernaar om twee keer per jaar een arts uit te nodigen.

Alzheimer Café Ridderkerk ZL
Bijlage 15 Banner Alzheimercafe

Alzheimercafés

Zie hieronder de verschillende thema's van de Alzheimercafés met de sprekers en het aantal bezoekers.

36

Aderverkalking en dementie

Dr. Bos, arts-onderzoeker Erasmus MC

20

Dementie en mantelzorg

Facet Mantelzorg

38

Hoe wordt de diagnose dementie gesteld?

Dr. Van Bruchem, Erasmus MC

26

Dementie en bewegen

Vincent Molenaar, Geriatrisch fysiotherapeut

18

Parkinson en dementie

Henrita van Schotorst, Salem

23

Alles over de WLZ bij dementie

Marijn van Eulem, CIZ

32

Dementie, wanneer moet ik naar de huisarts?

Dr. Koster, huisarts

30

Stellingenavond

Gespreksleider

23

Bewindvoering, mentorschap en dementie

Van der Bosse bewindvoeringen

30

Documentaire ‘Vergeet niet dat ik van je jou’

Gespreksleider

Voorkant flyer mantelzorgpluim

Waardering

Mantelzorgpluim
Eind 2025 zijn er 1390 geregistreerde mantelzorgers die recht hebben op de pluim als erkenning en waardering voor de zorg die zij hun naasten geven. Samen met de gemeente heeft Facet Mantelzorg ingezet op verbetering van de interne processen en communicatie rondom de Pluim. Om de bekendheid en toegankelijkheid te vergroten is er een flyer gemaakt voor de Mantelzorgpluim. De flyer is verspreid over verschillende locaties en wordt gebruikt bij voorlichtingsmarkten en uitgedeeld bij de preventieve huisbezoeken aan ouderen in Ridderkerk.
Door het waarderen van mantelzorgers komt er ook meer zicht op mantelzorgers in de eigen gemeente en ontstaat de mogelijkheid om hen tijdig te ondersteunen wanneer overbelasting dreigt.

Bekijk de gehele flyer hier

Dag van de Mantelzorg

Dit is een jaarlijkse dag waarop we mantelzorgers in het zonnetje zetten als bedankje voor de zorg die zij verlenen aan een familielid, vriend, buur of kennis. Mantelzorgers konden zaterdag 8 november even ontspannen en genieten van workshops en een lunch in Hofstede de Paradijshoeve. Er waren 104 Ridderkerkse mantelzorgers aanwezig. Tijdens de lunch hadden de mantelzorgers een moment voor zichzelf en konden ze hun zorgen even loslaten. Mantelzorgers vonden het fijn om ‘onder elkaar’ te zijn met mensen die in dezelfde situatie zitten en herkenning te vinden.
De mantelzorgers die liever thuisbleven konden kiezen voor een ‘doe-het-zelf wafelpakket’ of een dagboek. Hier hebben 127 mantelzorgers voor gekozen.

Bijlage 16 Eindresultaat wafelpakket door mantelzorger
Foto 9 paaslunch trefpunt

Klik op het icoon om de video 'Dag van de mantelzorg' te bekijken.

Bijlage 17 DVR Goodiebags

Dementievriendelijk Ridderkerk

Nederland is aan het vergrijzen. Het aantal mensen met dementie zal de aankomende 25 jaar verdubbelen tot naar schatting 500.000. Ook in Ridderkerk zal het aantal inwoners met dementie stijgen. De gemeente Ridderkerk, Facet Ridderkerk en diverse samenwerkingspartners zetten zich in voor een Dementievriendelijk Ridderkerk.

Werkgroep Dementievriendelijk Ridderkerk
Partners binnen Dementievriendelijk Ridderkerk zijn Gemeente Ridderkerk, Salem, Riederborgh, Aafje, Zorgmies, Dovida en MIJ. Sinds een inspirerende brainstormlunch is de samenwerking versterkt en wordt er gezamenlijk opgetrokken bij onder andere de organisatie van Wereld Alzheimer Dag. Verder wordt er gezamenlijk input gegeven voor de ‘dementiescan’ dat onderdeel is van de certificering ‘Dementievriendelijke gemeente’.

Communicatie en zichtbaarheid Dementievriendelijk Ridderkerk
Naast de berichtgeving op onze social media kanalen, zijn in 2025  3 dementiejournaals geplaatst in de Combinatie, met een bereik van circa 10.000 lezers. In het dementiejournaal worden tips, ervaringen en andere nieuwtjes van Dementievriendelijk Ridderkerk geplaatst.
In april 2025 was Dementievriendelijk Ridderkerk prominent aanwezig tijdens het evenement ‘Fit op alle Fronten’, waar bezoekers hun zorgen en ervaringen rond dementie konden delen.
In september heeft de ‘Tafel vol Verhalen’ plaatsgevonden in het kader van Wereld Alzheimerdag. Een bijzondere lunch bij Délifrance met mensen die betrokken zijn bij iemand met dementie. Met herinneringskaarten werden verhalen gedeeld over vroeger. De partners van de werkgroep hebben deze middag in het winkelcentrum meer dan 60 goodiebags uitgedeeld aan voorbijgangers, om zo het gesprek over dementie op gang te brengen. 

Bijlage 16 Foto Herinneringsroute Reyerheem

Trainingen en activiteiten

In samenwerking met Alzheimer Nederland is de training ‘GOED omgaan met dementie’ aangeboden. Om verwarring te voorkomen is de uitnodiging voor de training voor inwoners aangepast: Mensen met vragen over eigen geheugenproblemen worden voortaan doorverwezen naar de projectleider voor passende ondersteuning. De training is voor hen niet de plaats voor het halen van informatie, dit is te confronterend voor mensen die zelf te maken hebben met geheugenproblemen.
Het Dementievriendelijk Ontmoetingsplein inclusief herinneringsroute is geopend in Reyerheem, met een feestelijke opening door wethouder Stip.

Medewerkers van Zorgmies en vrijwilligers van de Reyerheem zijn getraind en deelden waardevolle ervaringen. Vanwege een aanhoudende vraag is er één van de GOED trainingen aangepast voor mantelzorgers. De deelnemers hebben allen een certificaat ontvangen voor deelname. Er zijn twee introductiebijeenkomsten geweest voor nieuwe vrijwilligers van Facet Ridderkerk die kennis en informatie mee hebben gekregen over dementie en Dementievriendelijk Ridderkerk. Vanuit partnerschap heeft Bibliotheek AanZet de Ridderkerk brede trainingen gefaciliteerd.

60

Deelnemers

Training GOED omgaan met dementie training
(6x)

20

Deelnemers

Introductie signaleren voor nieuwe vrijwilligers
(2x)

40

Deelnemers

Inzet herinneringsroute
(1x) 

Keurmerk dementie vriendelijke gemeente en resultaten dementiemonitor
AlzheimerNL heeft aangegeven dat de gemeente Ridderkerk 4 punten boven het landelijk gemiddelde scoort. Het definitief afgeven van het keurmerk heeft vertraging opgelopen door de administratieve afwikkeling bij Alzheimer Nederland. Naar verwachting zal de officiële uitreiking begin 2026 plaatsvinden.