Mantelzorgondersteuning

Mensen die voor hun familieleden, buren of vrienden zorgen noemen we mantelzorgers. Het zijn geen professionele zorgverleners of vrijwilligers maar ze zorgen voor iemand vanwege een persoonlijke band. Voor een ander zorgen kan worden ervaren als een zware taak. Mantelzorgondersteuning staat in het teken van het helpen de mantelzorgtaken zo lang en zo goed mogelijk vol te houden. Mantelzorgondersteuning is er vooral voor mantelzorgers maar ook als kennisbank en sparringpartner voor mantelzorgprofessionals. Inwoners van Ridderkerk kunnen bij de mantelzorgconsulent hun verhaal kwijt en advies op maat krijgen. Als het nodig is komt de mantelzorgconsulent bij hen thuis om te helpen de zaken op een rijtje te zetten. Ook is ondersteuning bij familiegesprekken en gesprekken met instellingen een van de taken waarbij men een steuntje in de rug kan krijgen van een mantelzorgconsulent. Ook worden activiteiten en bijeenkomsten georganiseerd waarin ontmoeting, het delen van ervaringen en informatie krijgen over onderwerpen waar men als mantelzorger mee te maken krijgt centraal staan.

Informatie en advies

Halverwege 2025 staan er bij Facet Mantelzorg 1422 mantelzorgers geregistreerd, waaronder 116 jonge mantelzorgers (+8% t.o.v. 2024). Hiervan kregen 1085 mantelzorgers gemiddeld twee keer per maand een nieuwsflits per mail met informatie en de planning voor de komende tijd.

Het aantal geregistreerde mantelzorgers blijft toenemen en er is structureel een wachtlijst voor hulp en ondersteuning. Gemiddeld blijven er maandelijks zes hulpvragen op de wachtlijst staan. Alle nieuw aangemelde mantelzorgers krijgen een bericht dat ze op een wachtlijst staan. Bij urgentie wordt voorrang gegeven. Om dit zo goed mogelijk te kunnen inschatten is het aanmeldformulier hierop aangepast.

Trends en ontwikkelingen

Het aantal mantelzorgers dat een ondersteuningstraject volgt neemt iets af. Dit is het gevolg van strengere criteria voor een ondersteuningstraject. Ondersteuningstrajecten worden zo kort en doelmatig mogelijk ingezet. Dit betekent onder andere dat vinger-aan-de-pols gesprekken minder plaatsvinden of over een langere termijn zijn uitgestreken.
Steeds meer mantelzorgers geven aan last te hebben van wachtlijsten (in de zorg/voor thuishulp/bij het wijkteam).
Er is een toename van casussen met (vermoeden van) huiselijk geweld of een verhoogde kans hierop.
Er is een toename van casussen met cliënten in de terminale fase.
Mantelzorg wordt commerciëler en vanuit het steunpunt worden deze ontwikkelingen in de gaten gehouden. Ook wordt contact gezocht met commerciële partijen, waarbij er kritisch wordt gekeken naar de kwaliteit en eventuele verwijsmogelijkheden.

Bijlage 3 parkinsoncafe krantenartikel goed

Workshops en voorlichtingen

Dit jaar is ervoor gekozen om minder workshops en voorlichtingen aan te bieden vanwege een stijging van de kosten en de aanwezigheid van een wachtlijst.

Wel heeft Facet Mantelzorg tijdens een Parkinsoncafé een voorlichting gegeven over mantelzorg. Deze cafés worden georganiseerd door de trainer van Parkinsonboksen. Hij heeft aangegeven dat de partners van deelnemers veel vragen hadden over mantelzorg. Er was een goede opkomst van circa 30 deelnemers en er werden veel persoonlijke vragen gesteld over mantelzorg.

Facet Mantelzorg was aanwezigheid bij gezondheidsbeurs Fit op alle Fronten met een informatiekraam. Hier zijn dit jaar opvallend veel gesprekken, aanmeldingen en ondersteuningstrajecten uit voortgekomen.

Ook is een voorlichting over niet-aangeboren hersenletsel in voorbereiding, in samenwerking met Sociaal Werk Ouderen. Niet-aangeboren hersenletsel komt zeer regelmatig voor. Jaren geleden werden er vanuit het ziekenhuis voorlichtingen aangeboden voor betrokkenen maar deze zijn gestopt in de Covid periode. Gezien de grote vraag ontwikkelen we hier zelf een voorlichting voor.

Dit jaar is de keuze gemaakt voor een eenmalige verdiepende workshop voor mantelzorgers. De animo voor een cursus van meerdere bijeenkomsten is afgenomen, als test wordt er dit jaar een eenmalige workshop aangeboden. De titel van de workshop is ‘Veerkracht’ en gaat over in balans zijn en blijven. Helaas is er maar één aanmelding binnengekomen. Hier is één op één ondersteuning ingezet.

Publiekscampagne Mantelzorg

In de zomer is er een nieuwe publiekscampagne ingezet met als thema ‘Als jij het niet doet, wie dan wel?’. Het doel van deze campagne is om de inwoners van Ridderkerk te laten inzien dat mantelzorg iets is waar iedereen onverwachts mee te maken kan krijgen. Ze worden aan het denken gezet of zij wel goed voorbereid zijn op de toekomst. In deze campagne is een koppeling gemaakt met de campagne van de gemeente Ridderkerk “Ridderkerk praat over later”.

In het kader van de Ridderkerkse samenwerking rond “Wonen, Welzijn, Zorg”, heeft Facet Mantelzorg een samenwerking met externe partners geïnitieerd op het gebied van bewustwording rondom mantelzorg. Het doel van Facet Mantelzorg is om te waarborgen dat de belangen van mantelzorgers op de juiste wijze worden behartigd. Facet streeft ernaar deze belangen zichtbaar en bespreekbaar te maken. Door de versterking van de verbinding met externe partijen blijft mantelzorg, en het belang hiervan, prominent onder de aandacht en versterken we het Ridderkerkse netwerk en de afstemming in doorverwijzen en begeleiden.

Begeleiding en ondersteuning

Gemiddeld zijn er 112 mantelzorgers die een ondersteuningstraject volgen. Thema’s die veel in de ondersteuningstrajecten naar voren komen zijn ziektekennis, inzicht in eigen balans, grenzen stellen en rationaliseren.

Maand	Jan	Feb	Mrt	April	Mei	Juni
Aantal in begeleiding	115	112	115	109	111	110
Afgesloten	8	11	7	7	6	5
Aanmeldingen	42	22	16	17	11	8

Jonge mantelzorgers

Op basis van de vorig jaar geformuleerde vraag hoe we jonge mantelzorgers beter kunnen bereiken en bedienen, heeft een mantelzorgconsulent een onderzoekopdracht uitgezet als stageopdracht. Het eerste halfjaar heeft een HBO stagiair zich beziggehouden met de opdracht: ‘Hoe kan Facet Ridderkerk jonge mantelzorgers in de doelgroep 13-21 jaar effectief bereiken en ondersteunen, zodat hun verborgen zorgen zichtbaar worden en zij toegang krijgen tot de benodigde hulp?’ Er zijn enquêtes uitgezet en een aantal interviews afgenomen met jonge mantelzorgers om meer inzicht te krijgen in de behoeften. De bevindingen uit het adviesrapport worden -waar mogelijk- meegenomen in de tweede helft van 2025.
Op basis van de eerste resultaten is de informatie op de website over jonge mantelzorg aangepast zodat deze beter aansluit bij de doelgroep. Ook is er aangehaakt bij de social posts van JMZ Pro, deze worden geplaatst op de Instagram van jongerenwerk Ridderkerk.

In de week van de jonge mantelzorger (1 t/m 7 juni) is er extra aandacht geweest voor de jonge mantelzorgers door berichten op social media en een advertentie in De Combinatie. Ook konden jonge mantelzorgers zich aanmelden voor een smoothie pakket. Acht jonge mantelzorgers hebben dit pakket in ontvangst genomen.

Respijtzorg

Respijtdagen

Facet Mantelzorg organiseerde twee momenten voor mantelzorgers, gericht op ontspanning en persoonlijke tijd. Deze momenten bieden ruimte om even los te komen van de zorgtaken en aandacht te besteden aan het eigen welzijn. Dat draagt bij aan het behouden van een gezonde balans tussen zorgen voor een ander en zorgen voor jezelf. Op beiden uitnodigingen kwamen meer reacties dan beschikbare plaatsen, door loting werden de plaatsen eerlijk verdeeld.

12

Aantal deelnemers

Creatieve workshop reliëf schilderen

60

Aantal deelnemers

Respijtuitje alpaca’s

Creatieve workshop reliëf schilderen
Verbinding, ontspanning en een mooi eindresultaat. Ieder mens is uniek, zo ook de eindresultaten van de kunstwerken. Iedereen ging met een tevreden gevoel naar huis.

Respijtuitje alpaca’s
Dit jaar was er een ‘out of the box’ uitje voor mantelzorgers met of zonder hun zorgvrager. Een dag vol verbinding en plezier. Het uitje met de alpaca’s bracht een glimlach op de gezichten. Naast het knuffelen met en voeren van de dieren kregen de deelnemers ook interessante informatie over de alpaca’s. Het uitje bood mantelzorgers de kans om samen nieuwe herinneringen op te doen, ervaringen uit te wisselen en vooral te voelen dat er ook voor hén gezorgd wordt.

Respijtzorg en vrijwilligers
Vaak kiezen de mantelzorgers ervoor om de zorgtaken zo lang mogelijk zelf uit te voeren en laat men niet makkelijk een respijtvrijwilliger toe. Er zijn drie vrijwilligers beschikbaar voor respijtzorg, waarvan er twee gekoppeld zijn. Opvallend is dat een nieuwe hulpvraag voor wandelingen met een blinde man erg populair bleek. Hier reageerden meerdere (voor Facet nieuwe) vrijwilligers op. De hulpvraag voor wandelingen met een verstandelijk beperkte man kan al drie jaar niet gekoppeld worden.

Lotgenotencontact

Door ervaringen te delen kunnen mantelzorgers zich aan elkaar spiegelen en andere inzichten krijgen in hun situatie. Daarbij bieden de gespreksgroepen de mogelijkheid om te praten en te sparren met mensen die de situatie echt begrijpen.

Gespreksgroep Dementie
De gesprekgroep dementie bestaat uit een vrij vaste groep van gemiddeld acht mantelzorgers die iedere maand aanwezig zijn. Zoals er binnen de groep gezegd wordt: ‘We zijn elkaars steun en toeverlaat’. Er is een groepsapp waarin kennis en informatie gedeeld wordt met elkaar. Ook delen de leden daarin de moeilijke dingen waar ze voor komen te staan.
Bij activiteiten zoeken de mantelzorgers elkaar ook op. Als een zorgvrager overlijdt, verlaat de mantelzorger de groep en kan hij of zij aansluiten bij de gespreksgroep Rouw en Verlies. Doordat deze mantelzorgers al ervaring hebben met een gespreksgroep is de overstap minder groot.

Gespreksgroep Autisme

De gespreksgroep autisme (voor ouders) komt maandelijks samen en heeft gemiddeld zeven deelnemers. In de eerste vier maanden van het jaar was er nog een tweede gespreksgroep autisme, speciaal voor partners. Deze groep is opgeheven vanwege een teruglopende opkomst. Deze deelnemers weten elkaar ook buiten de groep te vinden waardoor er steeds minder behoefte is aan de maandelijkse samenkomsten.

Op het gebied van autisme is er op verzoek van de deelnemers van de gespreksgroep extra aandacht besteed aan het onder de aandacht brengen van autisme in Ridderkerk. Dit is gedaan door het maken van een nieuwe folder van de gespreksgroep, een webpagina ‘mantelzorg en autisme’ op de website van Facet Mantelzorg, een boekenlijst en een boekenkast met boeken over autisme.

"

“Ik ga altijd weer met nieuwe energie naar huis. We praten elkaar ook moed en kracht in. Ik heb echt steun aan en ondersteuning van de groep.”

Deelnemer gespreksgroep autisme

Alzheimercafé
Samen met de werkgroep bestaande uit Facet Mantelzorg, Salem, Lelie Zorggroep, Aafje en Internos wordt een aantrekkelijk programma voor de alzheimer cafés ontworpen.
Vanuit de bezoekers is er een grote behoefte aan arts-sprekers. De bezoekersaantallen zijn beduidend hoger als er een arts komt spreken. Om die reden streeft de werkgroep ernaar om twee keer per jaar een arts uit te nodigen.
Het onderwerp Parkinson blijft een thema dat nog niet goed lukt om onder de aandacht te brengen. Goede sprekers hiervoor zijn lastig te vinden, ondanks dat Parkinson een ziekte is die steeds meer voorkomt.

De lokale krant blijkt belangrijk in het promoten. Het aantal bezoekers hangt voor een deel af van plaatsing van het persbericht in De Combinatie. Niet ieder persbericht wordt geplaatst en daardoor kan het zijn dat mensen niet op hoogte zijn van het Alzheimercafé.

Thema	Spreker	Aantal bezoekers
Aderverkalking en dementie	Dr. Bos, arts-onderzoeker Erasmus MC	36
Dementie en mantelzorg	Facet Mantelzorg	20
Hoe wordt de diagnose dementie gesteld?	Dr. Van Bruchem, Erasmus MC	38
Dementie en bewegen	Vincent Molenaar, Geriatrisch fysiotherapeut	26
Parkinson en dementie	Henrita van Schotorst, Salem	18
Alles over de WLZ bij dementie	Marijn van Eulem, CIZ	23

Waardering

Mantelzorgpluim
In de eerste helft van 2025 zijn er 1428 Pluimen toegekend aan mantelzorgers als erkenning en waardering voor de zorg die zij hun naasten geven. Samen met de gemeente heeft Facet Mantelzorg ingezet op verbetering van de communicatie rondom de Pluim en verbetering van de interne processen. Om de bekendheid en toegankelijkheid te vergroten is er een flyer gemaakt voor de Mantelzorgpluim. De flyer is verspreid over verschillende locaties, wordt gebruikt bij voorlichtingsmarkten en uitgedeeld bij de preventieve huisbezoeken aan ouderen in Ridderkerk.
Door het waarderen van mantelzorgers komt er ook meer zicht op mantelzorgers in de eigen gemeente en ontstaat de mogelijkheid om hen tijdig te ondersteunen wanneer overbelasting dreigt.

Dementievriendelijk Ridderkerk

Bijlage 6 Dementie Vriendelijk Journaal juni 2025 V2 page 0001

Nederland is aan het vergrijzen. Het aantal mensen met dementie zal de aankomende 25 jaar verdubbelen tot naar schatting 500.000. Ook in Ridderkerk zal het aantal inwoners met dementie stijgen. De gemeente Ridderkerk, Facet Ridderkerk en diverse samenwerkingspartners zetten zich in voor een Dementievriendelijk Ridderkerk.

Werkgroep Dementievriendelijk Ridderkerk
Partners binnen Dementievriendelijk Ridderkerk zijn Gemeente Ridderkerk, Salem, Riederborgh, Aafje, Zorgmies, Dovida en MIJ. Sinds een inspirerende brainstormlunch is de samenwerking versterkt en wordt er gezamenlijk opgetrokken bij onder andere de organisatie van Wereld Alzheimer Dag. Verder wordt er gezamenlijk input gegeven voor de dementiescan, die met een nieuwe afgevaardigde van AlzheimerNL weer is opgepakt.

Communicatie en zichtbaarheid Dementievriendelijk Ridderkerk
Elk kwartaal verschijnt een Dementiejournaal in De Combinatie, met een bereik van circa 10.000 lezers.

Op 8 april 2025 was Dementievriendelijk Ridderkerk prominent aanwezig tijdens het evenement ‘Fit op alle Fronten’, waar bezoekers open hun zorgen en ervaringen rond dementie konden delen.

Op 15 april 2025 bracht de gemeenteraad een bezoek aan de thematafel ‘De vergrijzing’, waarin onder andere mantelzorg en Dementievriendelijk Ridderkerk centraal stonden.

Via Facebook worden regelmatig berichten gedeeld, vaak met een verwijzing naar de website, met als doel het vergroten van het online bereik en de bekendheid van het ondersteuningsaanbod.

118

Sessies (aantal keer website bezocht)

Kwartaal 1

248

Sessies (aantal keer website bezocht)

Kwartaal 2

Bijlage 16 Foto Herinneringsroute Reyerheem

Trainingen en activiteiten

In samenwerking met Alzheimer Nederland is de training ‘GOED omgaan met dementie’ aangeboden. Om verwarring te voorkomen is de uitnodiging voor de training voor inwoners aangepast: Mensen met vragen over eigen geheugenproblemen worden voortaan doorverwezen naar de projectleider voor passende ondersteuning. De training is voor hen niet de plaats voor het halen van informatie, dit is te confronterend voor mensen die zelf te maken hebben met geheugenproblemen.
Het Dementievriendelijk Ontmoetingsplein inclusief herinneringsroute is geopend in Reyerheem, met een feestelijke opening door wethouder Stip.

Vrijwilligers van de Reyerheem zijn getraind en deelden waardevolle ervaringen, ook vanuit hun eigen rol als mantelzorger.
Het groeiend aantal mantelzorgers dat de trainingen bezoekt maakt dat er in september in samenwerking met de bibliotheek een aangepaste training voor mantelzorgers wordt aangeboden.

Aanbod	Deelnemers	Partners
GOED omgaan met dementie training	13 vrijwilligers Reyerheem	Aafje
GOED omgaan met dementie training	9 medewerkers Zorgmies	Zorgmies
GOED omgaan met dementie training	8 vrijwilligers Reyerheem	Aafje
Introductiebijeenkomst nieuwe vrijwilligers, presentatie over omgaan met dementie	12 interne Facet vrijwilligers	Facet Intern, vrijwilligers-coördinatie
GOED omgaan met dementie training	13 medewerkers Zorgmies	Zorgmies
Opening dementievriendelijk ontmoetingsplein Inzet herinneringsroute	40 bewoners Reyerheem en inwoners wijk	Aafje
GOED omgaan met dementie training	10 inwoners Ridderkerk	Bibliotheek AanZet

Keurmerk dementie vriendelijke gemeente en resultaten dementiemonitor
AlzheimerNL heeft aangegeven dat gemeente Ridderkerk 4 punten boven het landelijk gemiddelde scoort. Het keurmerk Dementievriendelijk wordt weer afgegeven met een verlengd convenant.