Sociaal makelaarschap

De sociaal makelaars zijn fysiek in de wijken van Ridderkerk aanwezig en bereikbaar voor alle inwoners. De sociaal makelaars spreken de inwoners, ondersteunen en/of begeleiden hen bij (hulp)vragen en verwijzen door naar bestaand aanbod en/of partnerorganisaties. 

Tijdens spreekuren in de wijk kwamen in 2024 vooral vragen naar voren over formulieren rond inkomen en toeslagen (vanwege taal en begripsniveau), activering, eenzaamheid en korte advies/doorverwijsvragen. Veel behandelde onderwerpen zijn: (energie)armoede, huisvesting, psychische problemen, taalbarrière en integratie, overlast en gevoel van onveiligheid (criminaliteit).

De maandelijkse wijkspreekuren (Food Company, Trefpunt Oost, Leger des Heils) die door de sociaal makelaars in de wijken werden gehouden, zijn gestopt vanwege geringe aanloop. Er wordt echter wel een vraag naar een bredere wijzerplaats met verschillende partnerorganisaties geconstateerd. Dit signaal is gedeeld in de leefbaarheidsteams. Samen met de leefbaarheidspartners is de sociaal makelaar betrokken bij de organisatie van Buurttenten XL waarbij buurtbewoners worden uitgenodigd om in gesprek te gaan over de wijk of een actueel thema.

Begeleiding is gericht op de specifieke hulpvraag van een persoon, met als doel om deze te ondersteunen, coachen en te helpen naar zelfredzaamheid. Het biedt niet alleen directe hulp maar leert ook vaardigheden aan en biedt de juiste ondersteuning, zodat de persoon uiteindelijk zelfstandig verder kan. Ondersteuning daarentegen richt zich voornamelijk op praktische vragen.

De sociaal makelaars zetten in op ondersteuning van kwetsbare inwoners en creëren een omgeving van rust en vertrouwen, waarin inwoners zich gehoord voelen. Via onder andere het initiatief "Samen is Leuker" heeft de sociaal makelaar individuen aan elkaar verbonden en gezamenlijke activiteiten georganiseerd, wat bijdraagt aan een sterker sociaal netwerk en eenzaamheid bestrijdt.

Onderstaande tabel toont de brede ondersteuning die de sociaal makelaars bieden, met in 2024 bijzondere nadruk op financiële hulp en het bestrijden van eenzaamheid. Deze trends hebben direct gevolgen op de leefomgeving. Verder zijn ondersteuningsvragen aan bod gekomen op het gebied van:  inkomen, huiselijk geweld, toename eenzaamheid, huisvesting, individualisme, psychische problematiek, wachtlijsten bij hulporganisaties zoals het wijkteam (casussen worden naar de sociaal makelaars doorverwezen), taalbarrières, culturele verschillen tussen inwoners, energiearmoede, overwoekerde tuinen.

De sociaal makelaars bieden een luisterend oor en helpen inwoners bij het regelen van hulp en ondersteuning. Samen met de inwoners zoeken zij naar oplossingen via de sociale kaart of het netwerk. Hiermee worden (vooral kwetsbare) doelgroepen ondersteund en op weg geholpen. 

"Ik ben blij dat je even naar me luistert en mij waardeert, ik ben tevreden met je betrokkenheid en het op zoek gaan naar oplossingen, bedankt dat je mij geholpen hebt met mijn problemen, ik ben opgelucht."

Ondersteuning wijkinitiatieven vanuit bewoners
De sociaal makelaars hebben diverse initiatieven en groepen ondersteund. Dit zijn krachtige bewoners die zelf een idee ten uitvoer willen brengen of minder krachtige bewoners die betrokken willen worden bij initiatieven die hun buurt of hun eigen welzijn bevorderen. 
De ondersteuning bestaat uit andere bewoners betrekken bij het idee van de initiatiefnemer. Zo ontstaat een gedragen initiatief waarbij het netwerk in de wijk wordt versterkt of aangesproken. 

Vragen die we vaak tegenkomen zijn hulp bij het aanvragen van middelen en vergunningen, het vormgeven en begeleiden van onderlinge samenwerking, betrekken partnerpartijen, planning en promotie.

"De moderne mens staat essentieel alleen, hij moet op eigen benen kunnen staan en alles zelfstandig kunnen doorstaan."

Ondersteuning wijkpartners 
De sociaal makelaars hebben in 2024 ook verschillende groepen ondersteund met organisatievragen. Groepen waren Speeltuinvereniging Oostendam, Wijkbelang Drievliet-‘t Zand en Wijkoverleg West. De input ging met name over het vinden van het juiste doel, het naar buiten brengen van de juiste boodschap, netwerksamenwerking en soms het ondersteunen in de uitvoering. De rol van de sociaal makelaar is die van kritische ondersteuner.

Wijkactiviteiten sociaal makelaars
Ook zijn er initiatieven die goed zijn voor de wijk maar die meer sturing dan begeleiding nodig hebben. Deze initiatieven worden geïnitieerd vanuit de sociaal makelaars om te interveniëren op een maatschappelijk probleem of om bewoners actief betrokken te krijgen en houden. Voorbeelden hiervan zijn de buurtlunches, Repair Café of sociaal tuinieren. Hierbij is er sprake van een primair en een secundair effect. Primair het aantal deelnemers, secundair het versterken van samenredzaamheid of het verkleinen of weghalen van een zorgvraag.

"Wat moeten we beginnen zonder onze sociaal makelaar! Zij staat altijd voor ons klaar en heeft zo alles geregeld. Met raad en daad, en super goede ideeën. Zij steunt ons en werkt altijd mee aan onze plannen. Bovendien is ze heel veelzijdig en goed gehumeurd. We zijn heel blij met haar."

Storytelling - Buurtlunch als opstapje naar zelfredzaamheid!

Een inwoner die de taal niet goed spreekt, de man die opkrabbelt uit een burn-out, de vrouw die jarenlang thuis is gebleven voor haar kinderen, de persoon met LVB, iemand met psychische problematiek. Zomaar wat voorbeelden waarom men niet aan het werk is of aan werk komt. De buurtlunch is een activiteit waarin de sociaal makelaars deze inwoners activeren en een kans geven om hun passie (koken) tot uiting te brengen. Hiermee doen ze (weer) ervaring, contacten en structuur op. Ook leren ze om samen te werken, en voor sommigen geldt dat ze hierdoor de taal en de cultuur leren kennen. Een belangrijke opstap naar betaald werk en integratie in de samenleving, want iedereen wil graag ergens bij horen en zich nuttig maken.

Wijkactiviteiten met netwerkpartners

De sociaal makelaars hebben in 2024 weer diverse activiteiten verzorgd gericht op leefbaarheid, in samenwerking met het leefbaarheidsteam en (vrijwilligers)organisaties. Doel; verbinden, informatie en advies geven met als resultaat dat inwoners elkaar helpen of zelf de weg weten te vinden. 

“Samen is Leuker, je bent niet alleen!”

De sociaal makelaar komt in de wijken regelmatig inwoners tegen die nergens echt aansluiting vinden, terwijl ze wel graag sociaal contact en een netwerk willen. Met de campagne “Samen is leuker” zijn deze inwoners digitaal en fysiek met elkaar in contact gebracht met als doel samenredzaam verder kunnen binnen de samenleving. Geïnteresseerden worden echter het hele jaar door toegevoegd aan de appgroep.

Er is gestart met een kennismakingsborrel en een spel om elkaar te leren kennen. Vijf keer is er een gezamenlijke activiteit georganiseerd, met een totale opkomst van 220 bezoekers. Sinds het najaar zijn er extra (app)groepen bij gemaakt omdat er ook behoefte bleek aan een praatgroep.

Steeds vaker doen de deelnemers zelf een oproepje voor hulp of een activiteit. Hierbij is het  resultaat is dat deelnemers minder leunen op voorzieningen en meer op elkaar, eenzaamheid is afgenomen en geformeerde groepjes nemen zelf initiatief om met elkaar af spreken.

Als input voor de wijkjaarplannen hebben de sociaal makelaars een quickscan van de wijken uitgevoerd. De quickscan komt voort uit de professionele blik van de sociaal makelaars, aangevuld met input uit ruim honderd enquêtes.

We zien vergrijzing in Ridderkerk en de brede betrokkenheid bij elkaar is verminderd. Wel lijken de verbanden binnen het eigen netwerk sterker aanwezig. De sociale cohesie neemt af maar niet overal, soms verbindt een bepaald thema inwoners. Dit kan een hele positieve impuls zijn, zoals een nieuwe buurt met allemaal nieuwe bewoners maar we zien ook verbinding op een gezamenlijk onderwerp waar men zich tegen keert. Bepaalde straten kunnen geclassificeerd worden als zwak op het gebied van cohesie, betrokkenheid en veiligheidsgevoel. Enkele straten met veel sociale huur vallen hierin op.

Als het gaat om verdraagzaamheid is het beeld ook divers. De trend dat men minder met elkaar in gesprek gaat en zich makkelijk meldt bij instanties is zichtbaar. Een element hierin is het elkaar niet meer aan durven spreken. GGZ problematiek en eenzaamheid zijn groeiende individuele problemen. Essentieel lijkt de eerste ontmoeting bij nieuwe buren en het afstemmen op de verschillende leefstijlen. Ook de plaatsing van nieuwe huurders roept regelmatig vragen op bij de oud-inwoners.

Rond verkeersveiligheid vallen een paar (bekende) straten op. Voorzieningen worden als positief ervaren. Rijsoord en Oostendam vallen hierbij wel negatief op. Positief is dat in deze twee wijken het verenigingsleven weer belangrijker en sterker is. Winkelstrips en Wijkcentra worden gewaardeerd, al is niet alle programmering even goed bekend bij de wijkbewoner.

Vluchtelingenboot Ridderkerk - MS Calypso
De sociaal makelaar neemt deel aan het brede overleg met betrokken partners. De 90 bewoners van de MS Calypso stellen (hulp)vragen aan de sociaal makelaar, delen ideeën en bespreken de mogelijkheden van vrijwilligerswerk en andere activeringwensen. In de tweede helft van het jaar is de bewonerssamenstelling veranderd door een grotere diversiteit aan culturele achtergronden. Een aantal bewoners hebben inmiddels werk of willen graag (vrijwilligers)werk doen.
Onderstaand laat zien wat er in 2024 voor en met bewoners van de MS Calypso is gedaan.

De sociaal makelaar heeft 356 keer toeleiding naar activiteiten verzorgt en facilitering van vragen geboden. Deze zijn in vier hoofdcategorieën weer te geven:

• Participatie gericht op lokale & regionale evenementen en activiteiten.
• Materiaalvragen zoals vragen naar naaigerei, geluidsbox, fiets, telefoon, kleding, etc.
• Taal en recreatie, waarbij er toeleiding is verzorgt naar sport, taalles en activiteiten.
• Vrijwilligerswerk en Flexpoule als nuttige tijdsbesteding.

Voorlichting en informatie
Buurtbemiddeling zet blijvend in op preventief werken. Dit is mede ingegeven door de grootste stijging van aanmeldingen sinds corona, wat sindsdien ook niet is afgenomen.
Buurtbemiddeling is aanwezig geweest op de Veiligheidsdag Slikkerveer, Fit op alle fronten en de gemeentelijke dag voor veiligheid. Tevens hebben tijdens de jaarlijkse campagne weer promotieborden langs de kant van de weg gestaan, versterkt door krantenberichten en het uitdelen van leuskaarten met oploskoffie. 

Bemiddelingen
De doorstroming van de aanmeldingen hebben we het afgelopen jaar dankzij genoeg goede vrijwilligers en afstemming weten te versnellen. Binnen een week was er contact met de aanmelder en zijn in 95% van de zaken ook vrijwilligers toegewezen.

De landelijke trend is dat 70% van de aanmeldingen worden opgelost. Kijkend naar de cijfers van Ridderkerk is dat lager. Dit heeft te maken met buren die niet willen meewerken en de complexiteit van de zaken die we aangemeld krijgen. De zaken waarbij het tot een bemiddeling komt, worden bijna allemaal opgelost.

Aantal binnengekomen meldingen per onderwerp

Vrijwilligers
Het jaar 2024 begon voor buurtbemiddeling met een tweede plek voor de vrijwilligersprijs van de gemeente Ridderkerk. Een enorme waardering voor de 14 vrijwilligers. De bemiddelaars zijn trots dat ze bij het team horen.