23
Rouw en verlies bij dementie
Januari
Op 30 juni 2026 staan er bij Facet Mantelzorg 1.507 mantelzorgers geregistreerd, waaronder 111 jonge mantelzorgers. Mantelzorgers ontvangen via de e-mail een nieuwsflits met agenda, actuele ontwikkelingen en ondersteuningsmogelijkheden. In het eerste half jaar van 2026 zijn er 9 berichten verstuurd naar 1.114 geregistreerde mantelzorgers. In de nieuwsflits is standaard een agenda van de komende maand opgenomen, gecombineerd met themaonderwerpen zoals de mantelzorgpluim, autisme, dementiemonitor en jonge mantelzorg.
Trends en ontwikkelingen
De wachtlijst voor ondersteuningstrajecten neemt toe, ook al worden deze zo kort en doelmatig mogelijk ingezet. Een van de redenen hiervoor is dat mantelzorgers te maken hebben met wachtlijsten (zorg/GGZ/Lokaal Team/Thuishulp). Om dit te ondervangen wordt er sneller en meer naar mantelzorgondersteuning verwezen. Echter de vragen die hieronder liggen zijn met name rondom de zorgvrager en minder rondom de mantelzorger.
Workshops en voorlichtingen
Fit op alle Fronten
Facet Mantelzorg was aanwezig bij de gezondheidsbeurs Fit op alle Fronten met een informatiekraam. Hier zijn dit jaar ter plekke zo’n 20 gesprekken gevoerd en zijn er meerdere aanmeldingen en twee ondersteuningstrajecten uit voortgekomen.
Verdiepende workshop
Er is een verdiepende bijeenkomst gehouden over familiesystemen, waarvoor een NLP-trainer is ingehuurd. Er is inzicht geven in hoe familiesystemen doorwerken in het dagelijks leven, met speciale aandacht voor de rol van mantelzorgers. De deelnemers hebben aangegeven de bijeenkomst zeer zinvol en toepasbaar te vinden.
“Complimenten voor deze inspirerende en mooie dag! Professioneel en met humor gebracht, zeer waardevol! Dank aan trainster en aan Facet!”
Ivonne Willemstein
Bewustwording
Campagne ‘Zien’
Er zijn twee publiekscampagnes uitgevoerd om mantelzorg onder de aandacht te brengen. De landelijke campagne ‘Zien’ is uitgerold met de samenwerkingspartners van de mantelzorgwerkgroep (Aafje, Salem, Leliezorggroep, Mij, Overburen, Pameijer en Zorgmies). Deze campagne had als doel om mantelzorgers zichtbaar te maken en erkenning te geven voor hun inzet. Er hingen posters bij huisartsen en apothekers, in wijkcentra, bij de gemeente, Aafje en Overburen en de campagne is breed gedeeld via social media.
Partneroverleg Mantelzorg
Er is een structureel overleg met zorgpartners in Ridderkerk die zich samen inzetten voor een mantelzorgvriendelijk Ridderkerk. Dit jaar ligt de nadruk op het ontwikkelen van een gezamenlijke toekomstvisie en het afstemmen op actuele ontwikkelingen, zoals bezuinigingen in de zorg en de toenemende belasting van mantelzorgers. In dit kader is aansluiting gezocht bij het gemeentelijke initiatief ‘De Goede Nieuwe Tijd’ en is gezamenlijk de eerdergenoemde bewustwordingscampagne ‘Zien’ uitgevoerd.
Campagne ‘Nu even niet’
De tweede campagne had als thema respijtzorg. Hierbij lag de nadruk op het belang van een moment voor jezelf als mantelzorger. Onder het motto ‘Nu even niet’ was er informatie en zijn er buttons uitgedeeld via huisartsen, apothekers en wijkcentra. Aan deze campagne was ook de nieuwe respijtwijzer gekoppeld, die beschikbaar is via de website. Deze handige tool ondersteunt mantelzorgers bij het vinden van passende mogelijkheden om de zorg tijdelijk uit handen te geven aan professionals.
Jonge Mantelzorgers
Om meer aandacht te creëren voor jonge mantelzorgers is de samenwerking met de jongerencoaches van Facet versterkt. Dit past bij de ontwikkeling die gaande is, waarbij jonge mantelzorgers aangeven liever deel te nemen aan bestaande activiteiten dan aan aparte mantelzorggroepen. Er is ook een nauwere samenwerking gezocht met het CJG om meer bewustwording te creëren voor jonge mantelzorgers. CJG-medewerkers hebben een signalerende functie en attenderen op de mogelijkheid voor inschrijving voor de Pluim.
Voor de week van jonge mantelzorgers is er geen activiteit georganiseerd, aangezien er zowel lokaal als regionaal een steeds lagere opkomst is bij activiteiten voor jonge mantelzorgers. Wel is er een bioscooppakket toegestuurd om zo extra aandacht aan de jonge mantelzorg te geven.
Om bewustwording rondom jonge mantelzorgers te vergroten is aangesloten bij de landelijke campagne #MeerdanJeDenkt.
Voorlichting Autisme
Aan de hand van een voorlichting samen met een ervaringsdeskundige, leerden welzijnsprofessionals over autisme. Hiermee is een stap gezet in het vergroten van kennis en sensitiviteit rondom autisme.
Op 30 juni krijgen 75 mantelzorgers een ondersteuningstraject. De thema’s waar de ondersteuning zich op richt zijn; rouw bij leven (met name bij mantelzorgers die zorgen voor iemand met dementie), activering van het sociale netwerk, grenzen stellen en zelfzorg.
Wachtlijst
Het stijgende aantal aanmeldingen vormt een blijvende zorg. Het aantal mantelzorgers neemt (landelijk) toe en dit merken wij aan de stijgende vraag naar ondersteuning. Om de wachtlijst zo kort mogelijk te houden hebben we aanpassingen gedaan in onze werkwijze en de selectie aangescherpt, waardoor de wachtlijst tot en met begin 2026 beheersbaar bleef. Echter het punt is bereikt dat dit niet meer volstaat. Het komende halfjaar gaan we in gesprek met de gemeente om gezamenlijk een oplossing te zoeken naar de stijgende vraag naar mantelzorgondersteuning.
In plaats van respijtworkshops en respijtdagen heeft Facet Mantelzorg ingestoken op de vraag naar beschikbare respijtmogelijkheden en de oplopende wachtlijst. Er is onderzoek gedaan naar de respijtmogelijkheden in de regio, met specifieke aandacht voor logeeropvang en oppas aan huis. De uitkomsten zijn gebundeld in een digitale respijtwijzer, die via de website toegankelijk is. De respijtwijzer geeft zowel de mantelzorger als de in Ridderkerk werkende welzijn-, zorg- en gezondheidsmedewerkers waardevolle informatie.
Door ervaringen te delen kunnen mantelzorgers zich aan elkaar spiegelen en andere inzichten krijgen in hun situatie. Daarbij bieden de gespreksgroepen de mogelijkheid om te praten en te sparren met mensen die de situatie echt begrijpen.
De belangstelling voor de gespreksgroep dementie neemt toe, de groep is op zijn maximale capaciteit en er is een wachtlijst. Dit bevestigt de behoefte aan deze vorm van ondersteuning. Veelvoorkomende thema’s binnen de gespreksgroep dementie zijn: verhuizing naar het verpleeghuis; respijtzorg; WMO-ondersteuning; loslaten; autorijden met dementie en omgaan met verlies en overlijden.
De belangstelling voor de gespreksgroep dementie neemt toe van 8 naar regelmatig 12 per keer, de groep is hiermee op zijn maximale capaciteit en er is een wachtlijst. Dit bevestigt de behoefte aan deze vorm van ondersteuning. Veelvoorkomende thema’s binnen de gespreksgroep dementie zijn: verhuizing naar het verpleeghuis; respijtzorg; WMO-ondersteuning; loslaten; autorijden met dementie en omgaan met verlies en overlijden.
De gespreksgroep voor ouders van een kind met autisme speelt een belangrijke rol in het bieden van ondersteuning en herkenning. De groep (8 ouders) komt elke maand bij elkaar en buiten de groepsontmoetingen hebben deelnemers contact met elkaar via Whatsapp. Ook is er een tweede gespreksgroep gestart, specifiek voor moeders met een migratieachtergrond die zorgen voor een kind met autisme. In deze groep is er sprake van taalbarrières. Daarom wordt er bewust meer tijd genomen voor het delen van persoonlijke verhalen en het wegwijs maken in het hulpverleningsaanbod. Deelnemersaantallen fluctueren, de eerste keren waren er 3 deelnemers, in mei was men met 5 deelnemers. Deze groep bevindt zich nog in een pilotfase, waarin wordt verkend of er voldoende animo en behoefte is om het initiatief structureel voort te zetten.
Alzheimercafé
Binnen het Alzheimer Café blijft goed zichtbaar dat het aantal bezoekers aanmerkelijk hoger is als er een arts komt spreken over dementie. Verder verschuift de nadruk steeds meer naar lotgenotencontact, waarbij bezoekers de gelegenheid waarderen om ervaringen, zorgen en praktische tips met elkaar te delen. Het onderlinge contact blijkt voor veel bezoekers minstens zo waardevol als de inhoudelijke presentaties.
Zie hieronder de verschillende thema's van de Alzheimercafés met de sprekers en het aantal bezoekers:
Januari
Februari
Maart
April
Mei
Juni
Dit jaar is er voor het eerst een informatiemarkt over dementie georganiseerd. Met 12 aanwezige organisaties bood de informatiemarkt bezoekers de mogelijkheid om laagdrempelig informatie en ondersteuning te vinden. De informatiemarkt was een succesvolle aanvulling op het reguliere aanbod van het Alzheimercafé. Naast informatievoorziening had de bijeenkomst ook als doel om de samenwerking en het netwerk tussen organisaties te versterken. Deze combinatie van kennisdeling, ontmoeting en samenwerking sluit goed aan bij de groeiende behoefte van zowel bezoekers als professionals.
Halverwege 2026 zijn er 1.394 geregistreerde mantelzorgers die recht hebben op de pluim als erkenning en waardering voor de zorg die zij hun naasten geven. Het mantelzorgsteunpunt voert naast de beoordeling ook simpele hulpacties uit rondom verloren passen en problemen met het gebruik van de pas. Knelpunten worden besproken met de gemeente en de uitvoerende ICT-partij.
Door het waarderen van mantelzorgers komt er ook meer zicht op mantelzorgers in de eigen gemeente en ontstaat de mogelijkheid om hen tijdig te ondersteunen wanneer overbelasting dreigt.
De gemeente Ridderkerk is door Alzheimer Nederland opnieuw erkend als dementievriendelijke gemeente, op basis van onder meer de samenwerking, deskundigheid en beschikbare voorzieningen binnen de gemeente. Het nieuwe convenant is ondertekend, met als doel dat mensen met dementie zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen, actief blijven en passende ondersteuning ontvangen.
In de werkgroep van Dementievriendelijk Ridderkerk wordt er gewerkt volgens de convenantafspraken en de uitgangspunten van de Zorgstandaard Dementie 2026 (Zorgstandaard Dementie). Tijdens het eerste overleg van een vernieuwde werkgroep stonden kennismaking, het delen van bestaande initiatieven en de organisatie van ‘Wereld Alzheimer Dag’ centraal. Daarbij kwam als belangrijk aandachtspunt naar voren dat partijen vaak in een laat stadium in beeld komen bij iemand die dementie heeft. Dit benadrukt de noodzaak om mensen met beginnende dementie eerder in beeld te krijgen en beter te bereiken.
De Dementiemonitor vanuit Alzheimer Nederland en het Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg is onder de aandacht gebracht bij mantelzorgers, via het Dementiejournaal en de website. Hiermee wordt ingezet op een hoge deelname in Ridderkerk, zodat gerichte lokale data beschikbaar komt voor Ridderkerk.
Er zijn in samenwerking met Aafje twee workshops georganiseerd voor mantelzorgers, waarbij zij via een VR-bril inzicht kregen in de belevingswereld van mensen met dementie. In totaal hebben 17 mantelzorgers kunnen deelnemen. De nabespreking, waarin ervaringen en inzichten werden gedeeld, werd als zeer waardevol ervaren.
Elk kwartaal wordt het Dementiejournaal gepubliceerd in De Combinatie, met een breed bereik onder inwoners. De website van Dementievriendelijk Ridderkerk laat in het eerste halfjaar van 2026 een positieve ontwikkeling zien. Het aantal bezoekers en bezoeken nam toe. Het grootste deel van de bezoekers kwam rechtstreeks op de website terecht (68%) of via een zoekmachine (30%).